[Βλέμματα στους κόσμους της αντι-δημοκρατίας/1]
Αποσπάσματα από μια συνέντευξη των Ολιβιέ Τεσκιέ και Νασταζιά Χατζατζί στο newsletter ‘chaleurs actuelles’ του πολύ καλού ανεξάρτητου γαλλικού μέσου Vert. Η Χατζατζί και ο Τεσκιέ στο βιβλίο τους με τον ευφάνταστο τίτλο «Apocalypse nerds: comment les techno-fascistes ont pris le pouvoir» (Αποκάλυψη των nerds: πώς οι τεχνοφασίστες κατέλαβαν την εξουσία), περιγράφουν τις ιδεολογίες και τις πρακτικές των δισεκατομμυριούχων του τεχνολογικού καπιταλισμού, μεταξύ κατάκτησης του διαστήματος, αιώνιας ζωής και κατάργησης της δημοκρατίας. Ως γνωστό αυτές οι ιδέες έχουν εισχωρήσει στο Λευκό Οίκο από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην Προεδρία από τις αρχές του 2025.
Γράφετε ότι «οι τεχνοφασίστες πήραν την εξουσία». Τι άλλαξε μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ;
Olivier Tesquet. Μιλάμε για μια πολύ πιο ελιτίστικη αντίληψη της εξουσίας. Δεν είναι πλέον ο εθνικο-λαϊκισμός της πρώτης θητείας του Τραμπ, με το πλήθος να καταλαμβάνει το Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου 2021 για να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα των εκλογών που είχαν «κλαπεί». Η δεύτερη θητεία του Τραμπ σηματοδοτείται από την εμφάνιση μιας τεχνοφασιστικής σκέψης με υπερεκπροσώπηση των μεγαλοεπιχειρηματιών της τεχνολογίας. Σε αυτούς συναντάμε πολλά από τα σταθερά χαρακτηριστικά των ιστορικών φασισμών, όπως την εμμονή τους με τη γεννητικότητα και την ιδέα ότι ο κόσμος του αύριο πρέπει να διαμορφωθεί και να κατοικηθεί από λευκούς άνδρες – αυτό είναι που γράφουν.
Τι ενώνει αυτές τις προσωπικότητες που αποκαλείτε «nerds της Αποκάλυψης», μια κατηγορία εμμονικών της Αποκάλυψης;
Nastasia Hadjadji. Πρόκειται για μεγάλους επιχειρηματίες, μηχανικούς και διαχειριστές κεφαλαίων που υποστηρίζουν ότι η κοινωνία θα λειτουργούσε καλύτερα αν ακολουθούσε τους κανόνες της μεγάλης εταιρείας. Προβλέπουν το τέλος των φιλελεύθερων δημοκρατιών. Για παράδειγμα, ο Κερτις Γιάρβιν [Curtis Yarvin] (ο ιδεολόγος γκουρού του τραμπισμού) συγκρίνει τη δημοκρατία μ’ ένα ξεπερασμένο και απαρχαιωμένο πρόγραμμα υπολογιστή.
Olivier Tesquet. Έχουν μια απολύτως τυφλή πίστη στη δύναμη της τεχνολογίας. Για αυτούς, η τεχνολογία θα λύσει όλα τα προβλήματα και, αν συνεχίσουμε να καταστρέφουμε τον κόσμο, θα είναι στο όνομα αυτής της τεχνολογίας που θα μας σώσει όλους. Πιστεύουν στη λυτρωτική δύναμη της τεχνολογίας… αλλά αυτή δεν θα είναι απελευθερωτική για όλους.
Ποιος είναι ο κόσμος που ονειρεύονται και θέλουν να δημιουργήσουν;
Nastasia Hadjadji. Αυτοί οι άνθρωποι πιστεύουν σε μια σχεδόν αριστοκρατική αρχή, σύμφωνα με την οποία μια ψευδο-ελίτ θα έχει τη νομιμοποίηση να κρατά τα ηνία της εξουσίας και να την ασκεί στην πλειοψηφία. Με αυτή την έννοια είναι αμιγώς αντιδραστικοί. Εξάλλου, ο Curtis Yarvin υπερασπίζεται τη μοναρχία σε ανάμιξη με ένα εταιρικό μοντέλο.
Στο βιβλίο σας δίνετε μερικά παραδείγματα της μορφής που παίρνει αυτή η τεχνοφασιστική εξουσία. Μπορείτε να αναπτύξετε μερικά από αυτά:
Nastasia Hadjadji. Υπάρχει ένα κίνημα που συνίσταται στη δημιουργία ιδιωτικών μικροκοινωνιών σε διάφορες χώρες. Αυτό είναι το παράδειγμα της «Prospera», στο νησί Roatan της Ονδούρας, που έχει ανακηρυχθεί «ειδική οικονομική ζώνη», απολαμβάνοντας δηλαδή μια ορισμένη αυτονομία έναντι της τοπικής κυβέρνησης. Μια μικρή ‘ελευθεριακή’ αποικία έχει εγκατασταθεί εκεί και αφήνει ελεύθερο το πεδίο για κάθε είδους πειράματα: αν θέλετε να κάνετε απαγορευμένες θεραπείες, όπως ας πούμε να εμφυτεύσετε μαγνήτες στα δάχτυλά σας ή να συμμετάσχετε σε δοκιμές γονιδιακής θεραπείας για να ζήσετε περισσότερο, πρέπει να πάτε εκεί.
…….
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ασκούνται τεράστιες πιέσεις από όλους αυτούς τους γκουρού-ιδεολόγους. Και αυτό φαίνεται να έχει περισσότερα αποτελέσματα: ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα ιδρύσει στο αμερικανικό έδαφος «πόλεις ελευθερίας» – πόλεις που υποτίθεται ότι είναι ελεύθερες. Θα πρόκειται πραγματικά για καθεστώτα εξαίρεσης: ειδικές μικροοικονομικές ζώνες στο ομοσπονδιακό έδαφος. Υπάρχει επίσης η ιδιωτική πόλη που χτίζει ο Έλον Μασκ στο Τέξας. Εδώ έχουμε και πάλι ένα παράδειγμα εδαφικής προσάρτησης και φορολογικής ασυδοσίας, καθώς προαγοράζει τους πόρους της περιοχής και την ηλεκτρική ενέργεια. Μακροπρόθεσμα, σκοπεύει ακόμη και να χτίσει το δικό του πυρηνικό εργοστάσιο.
Ένας χαρακτήρας εμφανίζεται συχνά στο βιβλίο σας: ο Peter Thiel. Συνιδρυτής της Paypal και της Palantir, είναι επίσης στενός φίλος του Donald Trump και πρώην μέντορας του J.D. Vance. Γιατί έχει κεντρική θέση;
Olivier Tesquet. Ο (Πήτερ Τιελ) Peter Thiel είναι λιγότερο πλούσιος από ορισμένους πιο γνωστούς δισεκατομμυριούχους της Silicon Valley, αλλά θεωρείται ότι έχει μεγαλύτερη επιρροή. Είναι κάποιος που εδώ και πάνω από δέκα χρόνια υποστηρίζει ότι «η δημοκρατία και η ελευθερία δεν είναι πλέον συμβατές». Έχει συμμαχήσει με τον Tραμπ από το 2016 και οι επενδύσεις του πάντα συνάδουν με την κοσμοθεωρία του. Όταν συνίδρυσε το Paypal, ήταν μια πρώτη προσπάθεια αποχώρησης από το διεθνές νομισματικό σύστημα. Στη συνέχεια, όταν συνίδρυσε την Palantir, ήταν για να πραγματοποιήσει ένα όνειρο ιδιωτικοποίησης των κυριαρχικών λειτουργιών του κράτους. Αυτό που καταφέρνει να κάνει σήμερα, ιδίως με την ICE, την υπηρεσία μετανάστευσης του Τραμπ. Αυτή τροφοδοτείται με τις τεχνολογίες της Palantir για να αυτοματοποιήσει την καταδίωξη των μεταναστών, με χρήση αλγοριθμικών προφίλ. Είναι η ενσάρκωση, σε πράξεις, αυτού του τεχνοφασισμού.
Nastasia Hadjadji. Είναι επίσης μεταανθρωπιστής. Θέλει να ξεπεράσει τα όρια σε πολλά επίπεδα: γνωστικό, σωματικό ή γήινο. Ο Thiel επενδύει σε start-up για τη γονιμότητα και για την κατάψυξη του εγκεφάλου του, ώστε να μπορεί να μεταφορτωθεί σε έναν υπολογιστή. Έχει επίσης κλείσει τον τάφο του για να υποβληθεί σε κρυογονική… Είναι μια αρκετά εντυπωσιακή προσωπικότητα σε αυτόν τον κύκλο.
Λαμβάνεται υπόψη η κλιματική κρίση στο πρόγραμμά τους;
Nastasia Hadjadji. Όχι, επειδή πιστεύουν ότι θα εφεύρουν τα εργαλεία για να την επιλύσουν. Με σχεδόν κυνικό τρόπο, σε αυτή την τρανσουμανιστική ιδεολογία υπάρχει ένας ολόκληρος φιλοσοφικός κλάδος που ονομάζεται long-termism και που ασχολείται με το πεπρωμένο της ανθρωπότητας σε ένα πολύ μακρινό μέλλον, πέρα και έξω από τη Γη. Για τους ανθρώπους που σκέφτονται έτσι, είναι πιο σημαντικό να μεγιστοποιήσουν αυτό το μακρινό μέλλον παρά να εξετάσουν τα προβλήματα του παρόντος, όπως η επιτάχυνση των κλιματικών διαταραχών, η εξάντληση των ενεργειακών πόρων…
Νικόλας Σεβαστάκης 